Vertaling Hebreews
Klassiek Hebreeuws, ook bekend als Lasjon HaKodesj ('de heilige taal') maar soms ook als Ivriet, is algemeen de taal van het jodendom. Er bestaan verschillende algemene varianten, zoals het Hebreeuws van de Thora, dat van de Misjna, en dat van de rabbijnse en andere literatuur daarna. De verschillen tussen deze soorten liggen in de kleine details van de spelling of zelfs compleet andere woorden en zinsconstucties.Modern Hebreeuws, ook bekend als Ivriet, is de officiële landstaal van de moderne staat Israël. Het verschil tussen modern Hebreeuws en klassiek Hebreeuws is niet zo groot, maar toch noemenswaardig en enigszins apart. Met name de zinsconstructie wijkt op veel punten af.
Semitische talen
Hebreeuws behoort tot de Semitische talen. In diezelfde taalgroep bevinden zich talen als Arabisch, Aramees, Akkadisch, Amhaars en (gedeeltelijk) Egyptisch. Jiddisch bevat veel Hebreeuwse en Aramese woorden. Een kenmerk van veel Semitische talen, zoals het Hebreeuws, is het zogenaamde triconsonantalisme. Bijna alle woorden kunnen herleid worden tot drie consonanten (medeklinkers), de radicalen, die de wortel (radix) van het woord vormen. Sommige radicaalstammen zijn 'afgesleten' of 'uitgehold', zodat er soms nog maar twee radicalen zichtbaar zijn. Er zijn ook stammen die uit meer dan drie radicalen bestaan, soms onder invloed van andere talen. En dan zijn er nog de leenwoorden, waarvoor de linguïstische wetten van het Hebreeuws uiteraard niet gelden.
Van rechts naar links
Hebreeuws wordt van rechts naar links geschreven met het Hebreeuwse alfabet. Semitische talen — ooit met letters begonnen als "vertaling" voor een enkele klankuitdrukking — werden en worden van rechts naar links geschreven omdat in de beginjaren van het schrift met hamer en beitel op stenen tafelen werd "geschreven". Men hield de beitel in de linkerhand en de hamer in de rechterhand, zodat het "schrijven" het makkelijkst werd gedaan van de rechterkant naar de linkerkant. In feite werd er in die tijd ook regelmatig boustrophedon (letterlijk: zoals een os ploegt) geschreven, dat wil zeggen: afwisselend van rechts naar links en van links naar rechts. Het feit dat de tekens in steen werden gegraveerd of gebeiteld verklaart tevens, waarom het Fenicische alfabet en het Paleo-hebreeuwse alfabet zeer hoekige en rechte tekens hebben.
Gebruik
Als gesproken taal is het Hebreeuws eeuwenlang een 'dode taal' geweest, in de zin dat mensen het niet gebruikten voor dagelijkse communicatie. In de joodse godsdienst werd de taal echter altijd gebruikt en onderwezen.
Invloed op het Nederlands
Op diverse manieren heeft het Hebreeuwse invloed uitgeoefend op de Nederlandse woordenschat. Een deel van de woorden is via het Jiddisch gekomen; hiervan worden veel woorden niet in Vlaanderen gebruikt. Een ander deel is rechtstreeks aan het Hebreeuws ontleend, voornamelijk onder invloed van het jodendom. Verder is een groot deel via talen als het Grieks en Latijn aan het Hebreeuws ontleend.
Voorbeelden van woorden die via het Jiddisch in de Nederlandse taal kwamen:
bajes (gevangenis; van bajit = huis)
goochem (van chacham = wijze)
jajem (van jajin = wijn)
jat, jatten (van het aanwijsstokje met een handje, de 'jad')
mesjogge (van mesjoega = gek)
gabber (van chaver = vriend)
Voorbeelden van woorden uit het klassiek Hebreeuws die in het Nederlands terecht zijn gekomen, rechtstreeks of via een andere taal:
amen
halleluja
sjabbat
Talmoed
Voorbeelden van woorden die enigszins vervormd via het Grieks of Latijn aan het Hebreeuws zijn ontleend:
hosanna (oorspr. Hebr. vorm: hosjiana)
messias (oorsp. Hebr. vorm: masjiach)
sabbat (oorspr. Hebr. vorm: sjabbat)
In christelijke liturgische taal kan men ook hebraïstische uitdrukkingen zoals Here der Heren en in de eeuwen der eeuwen aantreffen.
Het woord basis komt ook in het klassieke en moderne Hebreeuws voor; de eventuele Griekse herkomst hiervan is onduidelijk. Feit is echter dat het woord zowel in het Hebreeuws als in het Nederlands in exact dezelfde vorm en met exact dezelfde betekenis voorkomen.